Mıknatıs Kutupları

Mıknatıslar birçok farklı sektörde kullanılıyor. Genel anlamıyla mıknatıs demir, nikel ve kobalt olarak adlandırılan maddeleri çeken ve bu cisimlere karşı bir etki gösteren cisimdir. Mıknatısın kutupları ise 2 farklı ucunun yapısını oluşturmaktadır. Bu iki farklı uç manyetik olarak çekme ve itme özelliklerini sergileyen kısımları oluşturuyor. Mıknatıslar 3 şekilde oluşabiliyor. Öncelikle doğal olabildikleri gibi sonradan yapay olarak elde edilebilenleri de bulunuyor. Son olarak ise elektrik enerjisi ile oluşturulan elektromanyetik mıknatıslar karşımıza çıkıyor.

Mıknatıs Türlerinin Birbirinden Farklılıkları Nelerdir?

Öncelikle doğal mıknatıslar kayaç yapısı ve içerdiği demir oksit bileşiği ile karşımıza çıkıyor. Bu sayede oluştuğu andan itibaren çekme, itme vazifesi görebiliyor. Bundan farklı olarak manyetik mıknatıslar insanların kendi istek ve ihtiyaçlarına göre yapılıyor. Boyutları, şekilleri ve etki alanları kullanılacak işe göre belirleniyor. Demir ve çelik metallerine geçici veya daimi mıknatıslık özelliği kazandırılmasıyla elde edilirler. Elektromanyetik mıknatıslar ise bu ikisinden tamamen farklıdır. Burada devreye elektrik akımı girmektedir. Ham demir çubuğun etrafından elektrik akımı geçirilerek mıknatıslık özelliği kazandırılıyor. Bu yolla ham demirden bir mıknatıs elde edilmiş oluyor.

Mıknatıs Kutuplarının Genel Özellikleri

·         Mıknatısın kutuplarından aynı olanları birbirini itecektir. Zıt olanları ise birbirini çekecektir.

·         Her mıknatısın hayali olarak bir manyetik alanı bulunuyor.

·         Hayali manyetik alan çizgileri kuzey tarafından çıkar ve güney tarafında son bulur.

·         Mıknatısı bölerek tek bir kutup elde edilemez. Her parça N-S olarak iki farklı yeni kutup olur.

·         Dünyamızın da mıknatıslık özelliği vardır. Bu yüzden pusulalar kullanılarak yön bulmak mümkündür.

·         Mıknatıs çeşitli elektronik cihazlara, kartlara, ekranlara zarar verebilmektedir. Ekrana yakınlaştırınca renkleri bozup kalıcı sorunlara yol açabilmektedir. Bu yüzden bu cihazlardan uzak tutulmalıdır.

Yapay Mıknatıs Nasıl Elde Edilir?

Yapay, iki kutuplu bir mıknatıs elde etmek için bazı yolların izlenmesi gerekiyor. Ayrıca birçok farklı malzemeye ihtiyaç duyuluyor. Öncelikle kobalt, nikel ve alüminyum malzemelerine ihtiyaç duyulan mıknatıs yapımında bu maddeyi içeren alnico adı verilen maddeler kullanılıyor. Çeşitli işlemler sonucunda bu mıknatısa kullanılacağı alana göre şekil veriliyor. Çubuk, U, yuvarlak, at nalı, kare, halka mıknatıs türleri bu şekillerden sadece birkaçını oluşturuyor. İsteğe göre bu şekil üretim aşamasında belirlenebiliyor.

Mıknatıs S-N Kutupları

Mıknatısın en etkili olduğu bölgeleri bu bahsedilen kutup noktalarıdır. Manyetik özelliklerinin en iyi gösterildiği yer olan uç noktalar itme ve çekme özellikleri göstermektedir. Her mıknatıs bu kutuplardan 2 adet barındırmaktadır. Bu kutupların adları kuzey ve güneydir. İngilizce ’de North olarak geçen kuzey kelimesinin baş harfi N, South olarak geçen kelimenin karşılığı ise S olarak alınmış ve evrenselleştirilmiştir. Şeklinin bir önemi olmamakla beraber her mıknatıs 2 farklı kutup içerecektir. Şekil sadece kutupların yerini etkilemektedir. Mıknatıs parçalanmak istendiği takdirde yine 2 farklı kutup oluşturacaktır. Farklı iki mıknatısın aynı kutupları birbirini iter. Tam tersi olarak zıt kutuplar ise birbirini çekecektir.

Kutupların Zarar Görmesi Halinde Mıknatıslık Özellikleri Kaybolur Mu?

Mıknatıs bazı durumlarda özelliğini kaybederek sıradan bir metal halini alabilmektedir. Manyetik özelliklerin yoğun olduğu uç bölgelerin hasar görmesi bu özellik kaybının başlıca nedeni olarak karşımıza çıkmaktadır. Şiddetli bir darbe alması halinde mıknatıslık özelliği yitirilecektir. Buna ek olarak uzun süreler kullanılmayan ve oksitlenme yapan mıknatıslarda pas sebebiyle etkisini kaybedebiliyor. Oksitlenme kadar sıcaklık da etkili bir mıknatıs bozulması sebebi olarak belirtiliyor. Yüksek sıcaklıklarda uzun süreli bekleyen mıknatısların kutupları zarar görmesine neden oluyor. Sonucunda ise mıknatıslık özelliği ortadan kalkmış oluyor. Aksi takdirde ortadan ikiye ayırma parçalama gibi durumlarda mıknatıslık özelliği kaybolmuyor. En küçük parça dahi mıknatıslık özelliği göstermeye devam ediyor.

Mıknatısların Kutuplarının İtme Çekme Özelliği Hangi Sektörde Kullanılıyor

Mıknatıslar birçok farklı alanda kullanılabiliyor. Bu alanların başında ise hiç şüphesiz elektrik santralleri geliyor. Jeneratörlere kurulan mıknatıs düzenekleri ile elektrik sağlanıyor. Buna ek olarak elektrik motorları, elektronik cihazlar, mutfak eşyaları gibi alanlarda da kullanılıyor. Elektromanyetik mıknatısların gücünden ise araba hurdalıklarında faydalanıyor. Tonlarca ağırlıktaki araçlar elektromanyetik mıknatısın aktifleştirilmesi halinde kolaylıkla kaldırılıyor. Bu mıknatısa giden akım kesilerek aktifliğinin kaybedilmesi sonucunda ise bırakılabiliyor. Mıknatıslar sadece taşıma alanında değil temizlik alanında da kullanılmaktadır. Kil temizliği, kum temizliği, değerli metallerin yabancı maddelerden arındırılması gibi birçok alanda da temizlik anlamında kullanılıyor. Elektrik motorlarının mini halleri ise tüm elektrikli oyuncakların içerisinde yerini alıyorlar.